Cây sanh trăm tỷ trong khuôn viên Đền thờ Thái úy Lưu Khánh Đàm

Thứ hai, 07/11/2016 | 16:42

Cây sanh trăm tỷ trong khuôn viên Đền thờ Thái úy Lưu Khánh Đàm ở làng Lưu Xá (xã Canh Tân, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình) không chỉ là một “thần mộc” cổ - kỳ - mỹ, mà còn là một di sản quý giá. Liên quan đến cây sanh có những chuyện kỳ bí.

Đền Lưu Xá được cây sanh che phủ.

Người xướng xuất dời đô

Từ cầu Triều Dương bắc ngang con sông Luộc không bao xa là mảnh đất thiêng của Thái Bình: Làng Lưu Xá. Theo ghi chép của Cao Biền từ thế kỷ thứ IX, nơi đây là vùng đất nằm trong dải đệ lục mạch, là đất phát khoa của nước Nam. Bởi vậy, từ xa xưa nhiều người Tàu đã tìm tới đây để đặt mộ tổ tiên mong được phát đạt.

Lưu Xá là nơi thái tử Sảm (sau là vua Lý Huệ Tông) đã về ở khi có loạn Quách Bốc ở Kinh Thành. Những ghi chép lịch sử đều ca ngợi công lao Lý triều đối với hai anh em cùng cha khác mẹ là Thái úy Lưu Khánh Đàm và Thái phó Lưu Điều.

Theo nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa Phạm Minh Đức, Lưu Đàm – Lưu Điều rất thông minh. Lên 8 tuổi, hai người đến học thầy Hoa Đường ở kinh đô Hoa Lư. Sau vài năm thì tam phần, ngũ điển đều thông hiểu; lục thạo, tam lược, binh pháp đều tinh thông. Song tính cách và sở trường mỗi người một khác: Lưu Đàm uyên thâm sâu sắc về văn học, tính nết hiền hậu, ôn hòa. Lưu Điều giỏi võ nghệ, tính khí hiên ngang.

Theo ông Đức, cuốn ngọc phả ghi sự kiện về việc xướng xuất vua Lý dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long có tên là: Lưu Đại Vương thần phả, viết bằng tiếng Hán trên một loại giấy bản khá dai và tốt, do Hàn lâm viện Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính soạn thảo vào năm 1572. Ngọc phả vẫn được giữ gìn cẩn thận trong một chiếc hòm cất trong hậu cung của đền thờ Lưu Khánh Đàm.

Ngọc phả ghi rõ hai vị công thần xuất xướng trình vua Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long, không ai khác chính là anh em Thái úy Lưu Khánh Đàm. Cuối đời, Lưu Khánh Đàm xin về ở Lưu Xá, sửa chùa làng và tu ở đó.

Tương truyền rằng, trong những năm tu ở chùa làng Lưu Khánh Đàm đã cùng các thiền sư Giác Hải, Dương Không Lộ, Đỗ Đô tổ chức cho dân “khai thông sông Luộc - Móc ruột sông Sinh - Đào phình sông Hóa” ở Thái Bình. Đến nay dân gian vẫn lưu truyền chuyện ba sư, một sãi.

Lưu Khánh Đàm qua đời, vua Thánh Tông về dự lễ an táng. Vì ông là khai quốc công thần nên vua ban tên nơi ông tu hành là chùa Báo Quốc. Lại ban cho ông tước vương, cho xây một tháp cao 9 trượng, 9 tầng ở bên lăng.

Chuyện quanh cây sanh

Tại đền thờ Lưu Khánh Đàm, cây sanh cổ thụ được đánh giá là đẹp nhất nước ta từng được một đại gia trả giá hơn trăm tỷ đồng nhưng không ai dám bán. Có ý kiến cho rằng, cây sanh này mới khoảng 200 năm tuổi chứ không thể nhiều hơn.

Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu khẳng định, cây sanh vô giá ở đền thờ Lưu Khánh Đàm không dưới 1000 năm tuổi. Và có thể, cây sanh hiện tại chỉ là nhánh nhỏ còn lại mà thôi. Vì khi xâu chuỗi các tình tiết lịch sử, hầu hết các nhà nghiên cứu đều công nhận số tuổi đền thờ và số tuổi cây sanh là bằng nhau.

Ông Trần Văn Tươi, thủ từ đền Lưu Xá cho hay: “Từ xa xưa các cụ trong làng vẫn truyền lại về cây sanh Thái úy. Có thể Thái úy Lưu Khánh Đàm đã trồng cây sanh này khi đang tu ở chùa Báo Quốc. Hoặc có thể sau khi ông qua đời thì người khác trồng ở trước đền để tưởng nhớ công ơn”.

Theo quan sát, cây sanh có độ cao trên 20m, thân và rễ đã liên kết với nhau tạo thành một lớp áo giáp phủ kín bức trấn phong. Cành cây tỏa bóng như một chiếc lọng, che chở cho ngôi đền. Năm 2013, cây sanh này được công nhận là cây Di sản cần được bảo vệ.

Rễ sanh ôm trọn bức trấn phong cổ.

TS. Nguyễn Ngọc Sinh, Chủ tịch Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường nhận xét, cây sanh ở đền Lưu Khánh Đàm là một trong những “thần mộc” cổ thụ và đẹp nhất. Không thể dùng tiền để làm thước đo cho “thần mộc”, vì gắn liền với giá trị lịch sử và ý nghĩa tâm linh.

Theo ông Tươi, đám cưới, đám ma hoặc ai đó đi qua cây sanh đều phải đứng lại ngả mũ kính cẩn. Riêng những người mặc áo đỏ thì tuyệt đối không bao giờ dám bước qua cửa đền.

Những cổ vật vô giá

Hiện nay, trong đền thờ Lưu Xá còn giữ được khá nhiều cổ vật vô giá. Ngoài hiện trạng kiến trúc ngôi đền cổ, những hoành phi câu đối từ xa xưa vẫn còn giữ được khá nguyên vẹn. Cùng với đó là 14 sắc phong cho anh em Lưu Khánh Đàm.

Bia đá cổ với những hàng chữ nho còn sắc nét ghi rõ thân thế sự nghiệp của Thái úy. Đồng thời chữ trên bia đá cũng là những văn tự quý giá để đánh giá vai trò của anh em Lưu Khánh Đàm trong công cuộc đánh đuổi giặc ngoại xâm và tấu trình vua dời đô ra Thăng Long.

Bia cổ ở đền Lưu Xá

Chiếc chuông đồng được treo gần bia đá trong đền thờ cũng là một cổ vật hiếm gặp. Các nhà khoa học đánh giá, chiếc chuông thậm chí còn có trước thời kỳ xây dựng đền thờ Lưu Xá. Ông Tươi cho biết, chuông có tiếng rất lạ, không kêu to nhưng lại vang xa đến vài cây số.

Nhưng có lẽ, 4 chiếc kiếm cổ trên ban thờ là quý giá hơn cả. Trong đó, một thanh là của Thái úy Lưu Khánh Đàm, một thanh của Thái phó Lưu Điều, hai thanh còn lại của 2 người em nuôi là Nguyễn Huy và Nguyễn Kỳ. 4 thanh kiếm này từng theo các vị tướng giết giặc ngoài biên ải, oai hùng tỏ rõ một thời.

4 thanh kiếm cổ còn lưu giữ tại Đền.

Hiện nay, tại Lưu Xá còn giữ được mộ của hai anh em Thái úy Lưu Khánh Đàm. Mộ nằm giữa cánh đồng trù phú ven dòng sông Luộc, gần bến Lưu Gia cũ. Hai ngôi mộ cách nhau khoảng 300m và tọa lạc trên hai gò đất cao mà tương truyền đó là hai mắt của con rồng.

Tên tuổi công danh và sự nghiệp của anh em Thái úy Lưu Khánh Đàm được ghi rõ: Quang lộc đại phu súy thành tá lý công thần, nhập nội thị sảnh đô, đô tri tiết độ sứ đồng tam ty Bình chương sự, thượng trụ quốc, khai quốc công thần, thực ấp 6.000 hộ, thực phong 3.000 hộ, thái úy quốc công, gia thái phó. Lý Nhân Tông lên ngôi, ban cho Lưu Khánh Đàm bốn mỹ tự “Hiển ứng linh thông”, Nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa Phạm Minh Đức.

Bùi Minh TH

  • 05h30Giới thiệu chương trình
  • 05h32Văn bản chính sách
  • 05h35Văn hóa toàn cảnh
  • 05h50Nhịp cầu y tế - Phòng và điều trị viêm gan do virus cấp tính
  • 06h00Bản tin sáng
  • 06h10Bản tin thế giới
  • 06h20Phim hoạt hình - Xứ sở thần tiên - tập 51
  • 06h35Khám phá thế giới - Thế giới bí ẩn của cá mập - phần 2
  • 07h00Hồ sơ mật
  • 07h30Phụ nữ Việt - Lấy chống sớm
  • 08h00Phim truyện - Những ngã rẽ vào đời - tập 4
  • 08h50Phiêu lưu cùng ẩm thực
  • 09h15Phim truyện - Năm ấy hoa nở trăng vừa tròn- tập 32&33
  • 10h50Nhịp cầu nhà nông
  • 11h00Tin tức trong nước
  • 11h10Nhịp cầu y tế
  • 11h20Bản tin thế giới
  • 11h30Thời sự Thái Bình
  • 11h45Phim truyện - Nữ cánh sát- tập 55
  • 12h40Nhịp cầu nhà nông
  • 12h50Phim tài liệu - Làng võ sông Côn - tập 1: Cội nguồn của dòng sông
  • 13h30Phiêu lưu cùng ẩm thực
  • 13h50Thực hành tín ngưỡng thờ mẫu - Chầu ông Hoàng Bơ
  • 14h10Khám phá thế giới - Thế giới bí ẩn của cá mập - phần 2
  • 14h40Ca nhạc
  • 15h00Thời sự Thái Bình
  • 15h10Phim truyện - Di sản thừa kế- tập 73&74
  • 16h50Dạy hát chèo trên truyền hình - Điệu: Thảm trần tình
  • 17h30Phim hoạt hình - Xứ sở thần tiên - tập 51
  • 17h45Phim truyện - Bóng tối hận thù- tập 9
  • 18h45Tin tức trong nước&thế giới
  • 19h00Chuyển tiếp thời sự VTV
  • 19h45Thời sự Thái Bình
  • 20h15Bảo hiểm xã hội
  • 20h25Phim truyện - Năm ấy hoa nở trăng vừa tròn- tập 34
  • 21h15Nhịp cầu y tế - Cỏ mật cá giúp thanh nhiệt, giải độc
  • 21h25Phim truyện - Năm ấy hoa nở trăng vừa tròn- tập 35
  • 22h30Bản tin cuối ngày
  • 22h45Bản tin thế giới
  • 22h50Phim truyện - Như giọt sương ngủ muộn - tập 26
  • 05h30Giới thiệu chương trình
  • 05h32Văn bản chính sách
  • 05h40Văn hóa toàn cảnh
  • 05h50Nhịp cầu y tế - Nhận biết và điều trị bệnh tắc ruột
  • 06h00Bản tin sáng
  • 06h15Bản tin thế giới
  • 06h25Phim hoạt hình - Xứ sở thần tiên - tập 52
  • 06h40Khám phá thế giới - Ấn Độ - Thiên đường của tự nhiên - phần cuối
  • 07h00Ca nhạc
  • 07h30Phim tài liệu - Làng võ sông Côn - T1: Cội nguồn của dòng sông
  • 08h00Phim truyện - Những ngã rẽ vào đời - Tập 5
  • 08h50Hồ sơ văn hóa
  • 09h15Phim truyện - Năm ấy hoa nở trăng vừa tròn - T 34&35
  • 10h50Chuyên mục an ninh
  • 11h00Tin tức trong nước
  • 11h20Bản tin thế giới
  • 11h30Thời sự Thái Bình
  • 11h45Phim truyện - Nữ cảnh sát - tập 56
  • 12h35Chuyên mục an ninh
  • 12h55Văn hóa toàn cảnh
  • 13h10Phim tài liệu - Làng võ sông Côn - T1: Cội nguồn của dòng sông
  • 13h40Hồ sơ văn hóa
  • 14h10Thực hành tín ngưỡng thờ mẫu - Chầu Ông Hoàng Bẩy
  • 14h30Thiên nhiên Việt Nam - số 16: Tre khổng lồ - Món quà của tự nhiên ben sườn núi Ngọc Linh
  • 15h00Thời sự Thái Bình
  • 15h10Phim truyện - Di sản thừa kế - tập 75&76
  • 16h45Chuyển động Vpop
  • 17h20Nhịp cầu y tế - Cỏ mật cá giúp thanh nhiệt, giải độc
  • 17h30Phim hoạt hình - Xứ sở thần tiên - tập 52
  • 17h45Phim truyện - Yêu con gái kẻ thù - tập 48
  • 18h45Tin tức trong nước&thế giới
  • 19h00Chuyển tiếp Thời sự VTV
  • 19h45Thời sự Thái Bình
  • 20h15Những vấn đề xã hội
  • 20h25Phim truyện - Năm ấy hoa nở trăng vừa tròn- tập 36
  • 21h15Nhịp cầu y tế - Cây thơm ổi trị chứng tiêu khát
  • 21h20Phim truyện - Năm ấy hoa nở trăng vừa tròn- tập 37
  • 22h15Phụ nữ Việt - Ham lấy chồng giàu
  • 22h30Bản tin cuối ngày
  • 22h45Bản tin thế giới
  • 23h05Phim truyện - Như giọt sương ngủ muộn - tập 27
  • 05h00Bản tin sáng
  • 05h25Kinh tế hợp tác xã - Vai trò bà đỡ của HTX trong SXNN
  • 05h35Chuyện nhà nông - Nông dân thành công trong nuôi gà tập trung
  • 05h45Biển đảo Việt Nam
  • 06h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 06h30Ca khúc còn mãi với thời gian
  • 06h40Sống khỏe mỗi ngày - Ớt chỉ thiên hỗ trợ điều trị bệnh chàm
  • 06h50Mẹo vặt gia đình - Mẹo bảo quản thực phẩm ngày hè
  • 07h00Văn nghệ - Hát chèo chuyên nghiệp
  • 07h25Những vấn đề xã hội
  • 07h35Ca nhạc tổng hợp
  • 08h00Bản tin thế giới
  • 08h15Bản tin thể thao
  • 08h20Nhịp sống thường ngày - Học cách quên
  • 08h30Văn nghệ - Khắp nơi đàn hát dân ca
  • 09h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 11h00Bản tin trưa
  • 11h20Kinh tế hợp tác xã - Vai trò bà đỡ của HTX trong SXNN
  • 11h30Chuyện nhà nông - Nông dân thành công trong nuôi gà tập trung
  • 11h40Điểm báo
  • 11h45Nhịp sống thường ngày - Hãy hiểu để tha thứ
  • 11h50Sống khỏe mỗi ngày
  • 12h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 12h50Ca khúc còn mãi với thời gian
  • 13h05Biển đảo Việt Nam
  • 13h15Sống khỏe mỗi ngày - Ớt chỉ thiên hỗ trợ điều trị bệnh chàm
  • 13h30Văn nghệ - Khắp nơi đàn hát dân ca
  • 14h00Văn bản chính sách
  • 14h10Khoảnh khắc sự kiện
  • 14h30Thơ trong cuộc sống
  • 15h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 17h00Bản tin chiều
  • 17h20Vấn đề hôm nay - Phòng bệnh dại trong mùa hè
  • 17h30Điểm hẹn âm nhạc
  • 18h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 19h00Bản tin thế giới
  • 19h10Bản tin thể thao
  • 19h15Bài ca lao động
  • 19h40Có thể bạn chưa biết - Mục tiêu phát triển khu dịch vụ
  • 19h45Dân số phát triển - Làm tốt công tác dân số tạo đà phát triển bền vững
  • 20h00Sống khỏe mỗi ngày - Ớt chỉ thiên hỗ trợ điều trị bệnh chàm
  • 20h10Học Bác mỗi ngày
  • 20h20Nhịp sống thường ngày
  • 20h30Ca nhạc tổng hợp
  • 21h00Bản tin thời sự dêm
  • 21h15Có thể bạn chưa biết - Mục tiêu phát triển khu dịch vụ
  • 21h20Vấn đề hôm nay - Phòng bệnh dại trong mùa hè
  • 21h30Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 22h00Mẹo vặt gia đình
  • 22h05Biển đảo Việt Nam
  • 22h15Đọc truyện đêm khuya - Người trăm năm cũ - phần 9
  • 22h50Bài ca còn mãi với thời gian
  • 05h00Bản tin sáng
  • 05h25Cải cách hành chính - Phát huy vai trò người đứng đầu ở Kiến Xương
  • 05h35An toàn vệ sinh thực phẩm - Đảm bảo ATTP tại các trường mầm non
  • 05h45Biển đảo Việt Nam
  • 06h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 06h30Ca khúc còn mãi với thời gian
  • 06h40Sống khỏe mỗi ngày - Ớt chỉ thiên hỗ trợ điều trị bệnh chàm
  • 06h50Mẹo vặt gia đình - Mẹo bảo quản thực phẩm ngày hè
  • 07h00Chuyển động Vpop
  • 07h25Khoa học công nghệ
  • 07h35Ca nhạc tổng hợp
  • 08h00Bản tin thế giới
  • 08h10Bản tin thể thao
  • 08h20Nhịp sống thường ngày - Những thứ cần phải quên
  • 08h30Về miền thương nhớ
  • 09h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 11h00Bản tin trưa
  • 11h20Cải cách hành chính - Phát huy vai trò người đứng đầu ở Kiến Xương
  • 11h30An toàn vệ sinh thực phẩm - Đảm bảo ATTP tại các trường mầm non
  • 11h40Điểm báo
  • 11h45Nhịp sống thường ngày - Những thứ cần phải quên
  • 11h50Sống khỏe mỗi ngày - Ớt chỉ thiên hỗ trợ điều trị bệnh chàm
  • 12h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 12h55Ca khúc còn mãi với thời gian
  • 13h05Biển đảo Việt Nam
  • 13h15Sống khỏe mỗi ngày
  • 13h25Học Bác mỗi ngày - Đời sống của dân quan trọng hơn
  • 13h30Về miền thương nhớ
  • 14h00Văn bản chính sách
  • 14h10Khoảnh khắc sự kiện
  • 14h20Chuyện nhà nông
  • 14h30Văn nghệ - Ca khúc Việt Nam mang âm hưởng dân gian
  • 15h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 17h00Bản tin chiều
  • 17h20Những điều nhà nông cần biết - Nông dân Tiền Hải tập trung sản xuất vụ mùa
  • 17h30Ca nhạc tổng hợp
  • 18h00Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 19h00Bản tin thế giới
  • 19h10Bản tin thể thao
  • 19h15Ca nhạc thiếu nhi
  • 19h40Có thể bạn chưa biết - Quy định về tài chính cho khu kinh tế
  • 19h45Câu chuyện quanh bàn biên tập - Người đưa hàng Việt xuất khẩu
  • 20h00Sống khỏe mỗi ngày
  • 20h10Học Bác mỗi ngày - Đời sống của dân quan trọng hơn
  • 20h30Hát chèo chuyên nghiệp
  • 21h00Bản tin đêm
  • 21h15Có thể bạn chưa biết - Ưu đãi đầu tư vào khu công nghiệp
  • 21h20Những điều nhà nông cần biết - Nông dân Tiền Hải tập trung sản xuất vụ mùa
  • 21h30Chuyển tiếp thời sự VOV
  • 22h00Mẹo vặt gia đình - Cảnh giác với tai nạn về điện mùa mưa bão
  • 22h05Biển đảo Việt Nam
  • 22h15Đọc truyện đêm khuya - Người trăm năm cũ - phần 10
  • 22h50Văn nghệ - Ca khúc còn mãi với thời gian